Mentor: dlaczego z kimś idzie szybciej

Najciekawsze dane o mentoringu pochodzą z nauki, bo tam wiadomo, kto kogo uczył.

Druga lekcja dotyczy samego mentorowania. W danych o matematykach z kilku stuleci liczba wykształconych podopiecznych szła w parze z innymi miarami sukcesu. Podopieczni mentorów, którzy mieli niewielu uczniów, sami wykształcili o 37% więcej uczniów, niż można było się spodziewać (Malmgren i in., 2010). To korelacje, nie dowód przyczyny, ale obraz jest spójny: mentoring przechodzi z pokolenia na pokolenie.

Wniosek dla mówców: dobry mentor nie robi z Ciebie swojej kopii. Pomaga znaleźć własny styl.

Część nauki dzieje się, zanim w ogóle wyjdziesz na scenę. Gdy patrzysz, jak ktoś mówi, Twój mózg nie jest tylko widzem.

U ludzi podobne zjawiska widać w badaniach. W skanerze fMRI te same obszary kory były aktywne przy wykonywaniu ruchu palca, a jeszcze bardziej, gdy uczestnicy naśladowali ten ruch po zobaczeniu go u kogoś innego (Iacoboni i in., 1999). W zapisie z ponad tysiąca pojedynczych komórek u pacjentów część neuronów reagowała i na wykonanie, i na obserwację chwytania oraz mimiki (Mukamel i in., 2010). Co ciekawe dla mówców: samo słuchanie słów pobudzało u słuchaczy mięśnie języka potrzebne do ich wymówienia (Fadiga i in., 2002).

Uczciwie trzeba dodać, że teoria neuronów lustrzanych jest sporna. Krytyczny przegląd wskazuje, że nie ma bezpośrednich dowodów, by to one pozwalały rozumieć cudze działania (Hickok, 2009). Bezpiecznie można powiedzieć tyle: obserwacja kogoś, kto mówi dobrze, angażuje mózg w podobny sposób jak własne działanie i jest prawdziwą formą nauki.

Samemu łatwo odłożyć przygotowanie mowy na „kiedyś”. Gdy ktoś na Ciebie czeka, kiedyś zamienia się w czwartek. To nie tylko wrażenie.

W innym badaniu uczestnicy robili deskę (plank) w grze ruchowej. Część ćwiczyła z wirtualnym partnerem, który zawsze był od nich trochę lepszy. We wszystkich wersjach z partnerem uczestnicy wytrzymywali dłużej niż w pojedynkę (Feltz i in., 2011). Mentor działa podobnie: ktoś lepszy od Ciebie, na kim Ci zależy, podnosi poprzeczkę bez krzyku.

Jest jedno zastrzeżenie. Metaanaliza 241 badań pokazała, że obecność innych ludzi przyspiesza zadania proste, ale w zadaniach złożonych pogarsza dokładność (Bond i Titus, 1983). Efekty były małe, ale wniosek praktyczny jest jasny: ćwicz z mentorem wcześnie i często, aż mowa stanie się dla Ciebie prosta. Wtedy publiczność zacznie pomagać, a nie przeszkadzać.

Najcenniejsze, co daje mentor, to szczera ocena. Ale ocena oceną nierówna.

Dla mentora i podopiecznego wynika z tego prosta zasada:

• Działa: „Pauza po pytaniu na początku zrobiła wrażenie. W środku mowy zabrakło jednego przykładu”.
• Nie działa: „Jesteś urodzonym mówcą” albo „Nie masz do tego głowy”. Obie oceny mówią o osobie, nie o mowie.

W klubach Toastmasters ocena wystąpień ma właśnie taką formę: co zadziałało, co można poprawić, i znowu coś dobrego na koniec. Więcej o ćwiczeniu z informacją zwrotną przeczytasz w poradniku ćwiczenia z wystąpień.

• Pół kroku przed Tobą: ktoś, kto pamięta swój początek, a nie tylko zbiera nagrody.
• Ktoś, kogo chcesz słuchać: zobacz go na scenie, zanim poprosisz o pomoc.
• Jeden cel na raz: pierwsza mowa, mniej „yyy”, spokojny start. Nie wszystko naraz.
• Stały rytm: krótka rozmowa co tydzień lub dwa działa lepiej niż jedno długie spotkanie raz na kwartał.
• Własna droga: bierz od mentora metodę, nie styl. Najlepsi podopieczni w badaniach szli własnymi ścieżkami.

Jeśli przed pierwszą mową zjada Cię stres, zajrzyj też do poradnika jak pokonać tremę, a plan samej mowy znajdziesz w poradniku jak przygotować przemówienie.

Najprościej znaleźć mentora tam, gdzie ludzie i tak regularnie ćwiczą wystąpienia. W klubach Toastmasters nowa osoba może poprosić o mentora: kogoś z klubu, kto pomoże przygotować pierwsze mowy, wybrać ścieżkę rozwoju i odnaleźć się w rolach na spotkaniu. Kluby spotykają się zwykle co tydzień, a gość może przyjść za darmo i najpierw tylko popatrzeć.

Więcej o tym, jak działa mentoring w klubach, znajdziesz na stronie program mentorski.

Mentoring nie jest drogą w jedną stronę. Kiedy tłumaczysz komuś, jak zbudować otwarcie mowy, musisz najpierw dobrze to zrozumieć. Każda rozmowa z podopiecznym to też lekcja słuchania, dawania informacji zwrotnej i prowadzenia ludzi, czyli tego, czego szuka się u liderów.

Nie musisz być mistrzem sceny. Wystarczy, że jesteś pół kroku dalej i chcesz się tym podzielić. Zostań mentorem.